CATECHISMUS CATHOLICAE ECCLESIAE
PARS PRIMA
PROFESSIO FIDEI
SECTIO SECUNDA:
FIDEI CHRISTIANAE PROFESSIO
CAPUT SECUNDUM
CREDO IN IESUM CHRISTUM, FILIUM DEI UNICUM
ARTICULUS 3
IESUS CHRISTUS « CONCEPTUS EST DE SPIRITU SANCTO,
NATUS EX MARIA VIRGINE »
Paragraphus 2
« ... CONCEPTUS EST DE SPIRITU SANCTO, NATUS EX MARIA VIRGINE »
I. Conceptus est de
Spiritu Sancto...
484 « Plenitudo temporis
» (Gal 4,4), id est, promissionum et praeparationum adimpletio Annuntiatione ad
Mariam sumit initium. Maria invitatur ut Illum concipiat in quo « omnis
plenitudo divinitatis corporaliter » inhabitabit (Col 2,9). Responsio divina
quaestioni eius: « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » (Lc 1,34),
per potentiam datur Spiritus: « Spiritus Sanctus superveniet in te » (Lc 1,35).
485 Spiritus Sancti
missio semper coniungitur cum missione Filii et ad illam ordinatur. 124 Spiritus
Sanctus, qui « Dominus est et Vivificans », 125 mittitur ad uterum Virginis
Mariae sanctificandum ad illamque divine fecundandam, faciens ut illa Filium
Patris concipiat aeternum in humanitate assumpta ab eius humanitate.
486 Filius unicus Patris,
tamquam homo in utero Virginis Mariae conceptus, est « Christus », id est, a
Spiritu Sancto unctus, 126 ab initio Suae exsistentiae humanae, licet Eius
manifestatio non nisi progressive deducta fuerit in rem: pastoribus, 127 magis,
128 Ioanni Baptistae, 129 discipulis. 130 Tota igitur Iesu Christi vita
manifestabit « quomodo unxit Eum Deus Spiritu Sancto et virtute » (Act 10,38).
487 Id quod fides
catholica credit circa Mariam, fundatur super id quod illa circa Christum
credit, sed id quod illa de Maria docet, eius in Christum vicissim illuminat
fidem.
Praedestinatio Mariae
488 « Misit Deus Filium
Suum » (Gal 4,4), sed ut Illi corpus aptaret 131 liberam cuiusdam creaturae
voluit cooperationem. Ad hoc, ab aeterno, Deus, ut Mater esset Filii Sui,
quamdam filiam Israel elegit, adulescentulam Iudaeam ex Nazareth in Galilaea, «
virginem desponsatam viro, cui nomen erat Ioseph de domo David, et nomen
virginis Maria » (Lc 1,26-27):
« Voluit autem
misericordiarum Pater, ut acceptatio praedestinatae Matris Incarnationem
praecederet, ut sic, quemadmodum femina contulit ad mortem, ita etiam femina
conferret ad vitam ». 132
489 Toto Veteris Foederis
decursu, missio Mariae ab illa sanctarum mulierum est praeparata. Prorsus
initio, est Eva: ipsa, non obstante sua inoboedientia, Promissionem recipit
descendentiae quae Maligni erit victrix 133 et Promissionem de eo quod ipsa
cunctorum viventium mater futura est. 134 Vi huius Promissionis, Sara, non
obstante sua magna aetate, filium concipit. 135 Deus, contra omnem humanam
spem, id eligit quod tamquam impotens considerabatur et debile 136 ut Suam
fidelitatem erga Suam ostendat Promissionem: Annam, matrem Samuelis, 137
Deboram, Ruth, Iudith, Esther multasque alias mulieres. Maria « praecellit
inter humiles ac pauperes Domini, qui salutem cum fiducia ab Eo sperant et
accipiunt. Cum ipsa tandem praecelsa Filia Sion, post diuturnam exspectationem
Promissionis, complentur tempora et nova instauratur Oeconomia ». 138
Immaculata Conceptio
490 Maria, ut esset Mater
Salvatoris, « a Deo donis tanto munere dignis praedita est ». 139 Angelus
Gabriel, in Annuntiationis momento, eam tamquam « gratia plenam » salutat. 140
Erat revera necessarium illam a gratia Dei prorsus duci, ut liberum suae fidei
assensum annuntiationi vocationis suae posset praebere.
491 Saeculorum decursu,
Ecclesia conscia facta est Mariam, a Deo « gratia repletam », 141 inde a sua
conceptione esse redemptam. Immaculatae Conceptionis dogma, anno 1854 a Summo
Pontifice Pio IX proclamatum, hoc confitetur:
« beatissimam Virginem
Mariam in primo instanti suae conceptionis fuisse singulari omnipotentis Dei
gratia et privilegio, intuitu meritorum Christi Iesu Salvatoris humani generis,
ab omni originalis culpae labe praeservatam immunem ». 142
492 Hi « singularis
prorsus sanctitatis » splendores, quibus « a primo instante suae conceptionis
ditata » est, 143 universi ei proveniunt a Christo: ipsa est « intuitu
meritorum Filii sui sublimiore modo redempta ». 144 Pater eam, plus quam
quamlibet aliam personam creatam, « benedixit [...] in omni benedictione
spirituali in caelestibus in Christo » (Eph 1,3). Ille « elegit » eam « in Ipso
ante mundi constitutionem, ut » esset sancta et immaculata « in conspectu Eius
in caritate » (Eph 1,4).
493 Traditionis
orientalis Patres Matrem Dei « totam sanctam » (Panaghia) appellant, illi eam
celebrant « ab omni peccati labe immunem, quasi a Spiritu Sancto plasmatam
novamque creaturam formatam ». 145 Gratia Dei, Maria in tota vita sua ab omni
peccato personali pura permansit.
« Fiat mihi secundum
verbum tuum... »
494 Maria, cum ei
nuntiatum esset se, quin virum cognosceret, per Spiritus Sancti virtutem, «
Filium Altissimi » esse parituram, 146 respondit cum « oboeditione fidei », 147
certo sciens non esse impossibile apud Deum omne verbum: « Ecce ancilla Domini;
fiat mihi secundum verbum tuum » (Lc 1,38). Sic Maria, verbo Dei suum praebens
assensum, Mater Iesu facta est et voluntatem divinam salutis, quin ullum
peccatum illam retineat, pleno corde amplectens, sese integre personae et operi
Filii sui devovit, ut mysterio Redemptionis dependenter ab Illo et cum Illo,
per Dei gratiam, serviret: 148
« Ipsa enim, ut ait
Irenaeus, "oboediens et sibi et universo generi humano causa facta est
salutis". 149 Unde non pauci Patres antiqui in praedicatione sua cum eo
libenter asserunt: "Hevae inoboedientiae nodum solutionem accepisse per
oboedientiam Mariae; quod alligavit virgo Heva per incredulitatem, hoc Virginem
Mariam solvisse per fidem"; 150 et comparatione cum Heva instituta, Mariam
"Matrem viventium" appellant, saepiusque affirmant: "mors per
Hevam, vita per Mariam" ». 151
Divina Mariae maternitas
495 Maria, in Evangeliis
« Mater Iesu » appellata (Io 2,1; 19,25), 152 iam ante Filii sui Nativitatem,
sub impulsu Spiritus, tamquam « Mater Domini mei » acclamatur (Lc 1,43).
Revera, Ille quem ipsa, qua hominem, de Spiritu Sancto concepit et qui vere
eius Filius secundum carnem factus est, alius non est quam Filius aeternus
Patris, Secunda Persona Sanctissimae Trinitatis. Ecclesia profitetur Mariam
vere esse Deiparam (Theotokos). 153
Virginitas Mariae
496 Inde a primis fidei
formulis, 154 Ecclesia professa est Iesum per solam virtutem Sancti Spiritus in
sinu Virginis Mariae esse conceptum, rationem etiam corporalem huius affirmans
eventus: Iesus « absque semine [...] ex Spiritu Sancto » conceptus est. 155
Patres in conceptione virginali signum perspiciunt de eo quod vere Filius Dei
in humanitate venit sicut nostra:
Ita sanctus Ignatius
Antiochenus (initio saeculi secundi): « Observavi vos [...] plena firmaque fide
credentes in Dominum nostrum vere oriundum ex genere David secundum carnem, 156
Filium Dei secundum voluntatem et potentiam Dei, 157 natum vere ex virgine;
[...] vere sub Pontio Pilato [...] clavis confixum pro nobis in carne [...].
Vere passus est, ut et vere resuscitavit ». 158
497 Narrationes
evangelicae 159 conceptionem intelligunt virginalem tamquam opus divinum omnem
comprehensionem et omnem possibilitatem superans humanas: 160 « Quod enim in ea
natum est, de Spiritu Sancto est », dicit angelus ad Ioseph circa Mariam eius
sponsam (Mt 1,20). Ecclesia ibi adimpletionem perspicit Promissionis divinae
datae ab Isaia propheta: « Ecce virgo in utero habebit et pariet filium » (Is 7,14),
secundum versionem graecam Mt 1,23.
498 Quandoque propter
silentium evangelii sancti Marci et epistularum Novi Testamenti circa
conceptionem virginalem Mariae habita est turbatio. Quaeri etiam potuit utrum
hic de fabulis vel de constructionibus ageretur theologicis sine historicitatis
ambitu. Ad id oportet respondere: fides in conceptionem virginalem Iesu e parte
non credentium Iudaeorum et gentilium vivam oppositionem, irrisiones vel
incomprehensionem invenit: 161 illa a mythologia pagana vel a quadam ad ideas
temporis adaptatione orta non erat. Sensus huius eventus non nisi fidei
accessibilis est, quae illum perspicit in « mysteriorum ipsorum nexu inter se
», 162 in mysteriorum Christi complexu, ab Eius Incarnatione usque ad Pascha
Eius. Iam sanctus Ignatius Antiochenus hunc nexum testatur: « Et principem
huius mundi latuit Mariae virginitas et partus ipsius, similiter et mors
Domini: tria mysteria clamoris, quae in silentio Dei patrata sunt ». 163
Maria – « semper Virgo »
499 Profundior meditatio
fidei eius in maternitatem virginalem adduxit Ecclesiam ad profitendam realem
et perpetuam Mariae virginitatem, 164 etiam in partu Filii Dei, hominis facti.
165 Revera Nativitas Christi « virginalem Eius [matris] integritatem non minuit
sed sacravit ». 166 Ecclesiae liturgia Mariam tamquam Aeiparthénon, « semper
Virginem » celebrat. 167
500 Ad hoc quandoque
obiicitur Scripturam fratrum et sororum Iesu facere mentionem. 168 Ecclesia
haec loca semper intellexit tamquam non alios filios Virginis Mariae
denotantia: Iacobus utique et Ioseph, « fratres » Iesu (Mt 13,55), filii sunt
cuiusdam Mariae Christi discipulae, 169 quae significanter tamquam « altera
Maria » (Mt 28,1) denotatur. Agitur de proximis propinquis secundum quamdam
notam Veteris Testamenti expressionem. 170
501 Iesus est unicus
Mariae Filius. Sed spiritualis Mariae maternitas 171 ad omnes extenditur
homines, ad quos Ille venit salvandos: « Filium autem peperit, quem Deus posuit
primogenitum in multis fratribus (Rom 8,29), fidelibus nempe, ad quos gignendos
et educandos materno amore cooperatur ». 172
Virginalis maternitas
Mariae in consilio Dei
502 Intuitus fidei, in
connexione cum Revelationis complexu, arcanas potest detegere rationes, propter
quas Deus, in Suo consilio salvifico, voluit Filium Suum e Virgine nasci. Hae
rationes tam ad Personam et redemptricem Christi missionem quam ad huius
missionis ex parte Mariae pro omnibus hominibus referuntur acceptationem.
503 Mariae virginitas
absolutum inceptum Dei in Incarnatione manifestat. Iesus Patrem non habet nisi
Deum. 173 « Numquam fuit propter hominem quem adsumpsit a Patre alienus. [...]
Unus Idemque est Dei et hominis Filius. Naturaliter Patri secundum divinitatem,
naturaliter Matri secundum humanitatem; proprius tamen Patri in utroque ». 174
504 Iesus de Spiritu
Sancto in sinu Virginis Mariae conceptus est, quia est novus Adam, 175 qui
creationem novam inaugurat: « Primus homo de terra terrenus, secundus homo de
caelo » (1 Cor 15,47). Humanitas Christi, inde a Sua conceptione, a Spiritu
Sancto repletur quia Deus Ei « non [...] ad mensuram dat Spiritum » (Io 3,34).
« De plenitudine Eius », propria Illius qui caput est humanitatis redemptae,
176 « accepimus [...] gratiam pro gratia » (Io 1,16).
505 Iesus, novus Adam,
Sua conceptione virginali, novam nativitatem inaugurat filiorum adoptionis in
Spiritu Sancto per fidem. « Quomodo fiet istud? » (Lc 1,34). 177 Vitae divinae
participatio procedit « non ex sanguinibus neque ex voluntate carnis neque ex
voluntate viri, sed ex Deo » (Io 1,13). Acceptio huius vitae est virginalis,
quia homini omnino a Spiritu Sancto donatur. Sensus sponsalicius vocationis
humanae relate ad Deum 178 in maternitate virginali Mariae perfecte adimpletur.
506 Maria est Virgo quia
eius virginitas est signum fidei eius nullo dubio adulteratae 179 et suae
donationis indivisae voluntati Dei. 180 Eius fides praebet ei Matrem effici
Salvatoris. « Beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo
carnem Christi ». 181
507 Maria simul Virgo est
et Mater quia figura est et perfectissima Ecclesiae effectio: 182 « Ecclesia
[...] per Verbum Dei fideliter susceptum et ipsa fit Mater: praedicatione enim
ac Baptismo filios, de Spiritu Sancto conceptos et ex Deo natos, ad vitam novam
et immortalem generat. Et ipsa est virgo, quae fidem Sponso datam integre et
pure custodit ». 183
508 Deus in descendentia
Evae Virginem elegit Mariam ut Filii Sui esset Mater. Illa, « gratia plena », est
« praecellens Redemptionis fructus »: 184 ipsa est a primo instanti
conceptionis suae a labe peccati originalis prorsus immunis praeservata et pura
ab omni peccato personali toto vitae suae permansit decursu.
509 Maria est vere «
Mater Dei » propterea quod Mater est aeterni Filii Dei, hominis facti, qui est
Deus Ipse.
510 Maria permansit
Filium suum « concipiens Virgo, pariens Virgo, Virgo gravida, Virgo feta, Virgo
perpetua »: 185 toto esse suo est « ancilla Domini » (Lc 1,38).
511 Maria Virgo « libera fide et oboedientia humanae saluti » 186 est cooperata. Illa assensum suum, « loco totius humanae naturae », 187 pronuntiavit. Illa est facta, sua oboedientia, nova Eva, Mater viventium.
(124) Cf Io 16,14-15.
(125) Cf Symbolum
Nicaenum-Constantinopolitanum: DS 150.
(126) Cf Mt 1,20; Lc 1,35.
(127) Cf Lc 2,8-20.
(128) Cf Mt 2,1-12.
(129) Cf Io 1,31-34.
(130) Cf Io 2,11.
(131) Cf Heb 10,5.
(132) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60; cf Ibid., 61: AAS 57
(1965) 63.
(133) Cf Gn 3,15.
(134) Cf Gn 3,20.
(135) Cf Gn 18,10-14;
21,1-2.
(136) Cf 1 Cor 1,27.
(137) Cf 1 Sam 1.
(138) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 55: AAS 57 (1965) 59-60.
(139) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
(140) Cf Lc 1,28.
(141) Cf Lc 1,28.
(142) Pius IX, Bulla Ineffabilis
Deus: DS 2803.
(143) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
(144) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 53: AAS 57 (1965) 58.
(145) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
(146) Cf Lc 1,28-37.
(147) Cf Rom 1,5.
(148) Cf Concilium
Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
(149) Sanctus Irenaeus
Lugdunensis, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 440 (PG 7, 959).
(150) Cf Sanctus Irenaeus
Lugdunensis, Adversus haereses, 3, 22, 4: SC 211, 442-444 (PG 7, 959-960).
(151) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60-61.
(152) Cf Mt 13,55.
(153) Cf Concilium
Ephesinum, Epistula II Cyrilli Alexandrini ad Nestorium: DS 251.
(154) Cf DS 10-64.
(155) Concilium
Lateranense (anno 649), Canon 3: DS 503.
(156) Cf Rom 1,3.
(157) Cf Io 1,13.
(158) Sanctus Ignatius
Antiochenus, Epistula ad Smyrnaeos, 1-2: SC 10bis, p. 132-134 (Funk 1,
274-276).
(159) Cf Mt 1,18-25; Lc 1,26-38.
(160) Cf Lc 1,34.
(161) Cf Sanctus
Iustinus, Dialogus cum Tryphone Iudaeo, 66-67: CA 2, 234-236 (PG 6, 628-629);
Origenes, Contra Celsum, 1, 32: SC 132, 162-164 (PG 8, 720-724); Ibid., 1, 69:
SC 132, 270 (PG 8, 788-789); et alii.
(162) Concilium Vaticanum
I, Const. dogm. Dei Filius, c. 4: DS 3016.
(163) Sanctus Ignatius
Antiochenus, Epistula ad Ephesios, 19, 1: SC 10bis, 74 (Funk 1, 228); cf 1 Cor 2,8.
(164) Cf Concilium
Constantinopolitanum II, Sess. 8a, Canon 6: DS 427.
(165) Cf Sanctus Leo
Magnus, Tomus ad Flavianum: DS 291; Ibid.: DS 294; Pelagius I, Epistula Humani
generis: DS 442; Concilium Lateranense, Canon 3: DS 503; Concilium Toletanum
XVI, Symbolum: DS 571; Paulus IV, Const. Cum quorumdam hominum: DS 1880.
(166) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 57: AAS 57 (1965) 61.
(167) Cf Concilium
Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 52: AAS 57 (1965) 58.
(168) Cf Mc 3,31-35; 6,3;
1 Cor 9,5; Gal 1,19.
(169) Cf Mt 27,56.
(170) Cf Gn 13,8; 14,16;
29,15; etc.
(171) Cf Io 19,26-27; Apc
12,17.
(172) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
(173) Cf Lc 2,48-49.
(174) Concilium
Foroiuliense (anno 796 vel 797), Symbolum: DS 619.
(175) Cf 1 Cor 15,45.
(176) Cf Col 1,18.
(177) Cf Io 3,9.
(178) Cf 2 Cor 11,2.
(179) Cf Concilium
Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
(180) Cf 1 Cor 7,34-35.
(181) Sanctus Augustinus,
De sancta virginitate, 3, 3: CSEL 41, 237 (PL 40, 398).
(182) Cf Concilium
Vaticanum II, Const. dogm. Lumen gentium, 63: AAS 57 (1965) 64.
(183) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 64: AAS 57 (1965) 64.
(184) Cf Concilium
Vaticanum II, Const. Sacrosanctum Concilium, 103: AAS 56 (1964) 125.
(185) Sanctus Augustinus,
Sermo 186, 1: PL 38,999.
(186) Concilium Vaticanum
II, Const. dogm. Lumen gentium, 56: AAS 57 (1965) 60.
(187) Sanctus Thomas
Aquinas, Summa theologiae, III, q. 30, a. 1, c: Ed. Leon. 11, 315.
SOURCE : https://www.vatican.va/archive/catechism_lt/p122a3p2_lt.htm